1 ΜΑΪΟΥ 2013

in.gr

Συνέντευξη στην Αργυρώ Π. Τσατσούλη

Ποιο είναι το μήνυμα της Εργατικής Πρωτομαγιάς του 2013, τι εικόνα εμφανίζει η αγορά εργασίας;

Η εικόνα της αγοράς εργασίας αποτυπώνεται σε α) θεσμικό επίπεδο σε πλήρη απορρύθμιση των εργασιακών σχέσεων, με κυριαρχία πλέον των ατομικών συμβάσεων εργασίας, β) εισοδηματικό επίπεδο σε περαιτέρω μείωση των μισθών, μέσω των ατομικών συμβάσεων και των ευέλικτων μορφών απασχόλησης, και σε γ) σε επίπεδο απασχόλησης με εκρηκτική αύξηση της ανεργίας η οποία το 2012, όπως είχαμε προβλέψει διαμορφώθηκε στο 24,2% (στατιστική ανεργία, με την πραγματική να φτάνει το 29%).

Το 2013 η πρόβλεψη είναι ότι το ποσοστό της στατιστικής ανεργίας θα κινηθεί στο 29%-30% (δηλ. η πραγματική ανεργία θα φτάσει το 35%), που σημαίνει 1,5 εκατομμύριο ανέργους. Επίσης επισημαίνεται ότι ο αριθμός των οικογενειών χωρίς κανένα εργαζόμενο έχει πλέον αυξηθεί στις 450.000.

Δηλαδή και στα τρία επίπεδα θεσμικό, εισοδηματικό, απασχόλησης εμφανίζεται εικόνα αποσύνθεσης, με έντονο το φαινόμενο της πλήρους απαξίωσης της εργασίας.

Το μήνυμα λοιπόν της φετινής Πρωτομαγιάς, πιο επιτακτικό από ποτέ, είναι αξιοπρεπής εργασία και ισχυρές συλλογικές συμβάσεις.

 

Πώς όμως μπορούν να διεκδικηθούν αυτά στη παρούσα συγκυρία και με ένα νομοθετικό πλαίσιο σχεδόν να τα «απαγορεύει»; Ενδεικτική η αντίδραση του ΣΕΒ, που κατηγόρησε τη ΓΣΕΕ για προσκόλληση στο παρελθόν στην πρόσφατη συνάντησή τους για νέα εθνική γενική συλλογική σύμβαση εργασίας…

Πράγματι, θα λέγαμε ότι πλέον νομοθετικά υπαγορεύεται το ακριβώς αντίθετο. Στη συζήτηση που έγινε με τους εργοδοτικούς φορείς, ενώ η ΓΣΕΕ προσπάθησε να τους προσανατολίσει σε μια κατεύθυνση επιστροφής του κατώτατου μισθού στα 751 ευρώ από 586 ευρώ σήμερα και ρύθμισης των εργασιακών σχέσεων, η πλευρά των εργοδοτών με τον ένα ή τον άλλο τρόπο το αποφεύγει, καθώς φαίνεται ότι εξυπηρετείται από την κατάσταση που έχει διαμορφωθεί.

 

Και με τη βούλα του νόμου….

Σαφώς. Οι διατάξεις του μνημονίου αποτελούν πλέον εσωτερικό δίκαιο.

 

Οπότε η ΓΣΕΕ με τι όπλα κατεβαίνει στη μάχη;

Η ΓΣΕΕ στηρίζεται στη συμφωνία με τους εργοδότες τον Φεβρουάριο του 2012, αλλά και στην υποστήριξη των αιτημάτων της για αλλαγή του νόμου για τον κατώτερο μισθό και τα εργασιακά από τις μικρότερες εργοδοτικές ενώσεις των εμπόρων (ΕΣΕΕ) και των βιοτεχνών (ΓΣΕΒΕΕ), οι οποίοι ασκούν πίεση στο εσωτερικό των εργοδοτών.

Επίσης, ισχυρό επιχείρημα που επιστρατεύει η ΓΣΕΕ είναι ότι με υψηλό κατώτατο μισθό η ανεργία μειώνεται πιο αποτελεσματικά από ό,τι με χαμηλό κατώτατο μισθό. Το συμπέρασμα αυτό εξάγεται από την νέα έρευνα που διεξάγει το ΙΝΕ / ΓΣΕΕ για την οικονομία και την απασχόληση του 2013, όπου βάσει οικονομετρικών συσχετίσεων προκύπτει ότι ο υψηλός κατώτατος μισθός συνδέεται με αύξηση της απασχόλησης, ενώ αντίθετα ο χαμηλός κατώτατος μισθός συνδέεται με υψηλή ανεργία.

 

Πώς εξηγείται αυτό;

Μέσω των υψηλών κατώτατων μισθών αυξάνεται η ζήτηση και η κατανάλωση, επομένως δημιουργείται ανάπτυξη και νέες θέσεις απασχόλησης. Αντίστοιχη μελέτη υπάρχει και για τις 23 χώρες της ΕΕ, η οποία καταλήγει στο ίδιο συμπέρασμα.

Η προσπάθεια, λοιπόν, που καταβάλλεται αυτή τη στιγμή στο ΙΝΕ/ΓΣΕΕ είναι αυτή η θεωρία για την επίτευξη ανάπτυξης μέσω της αντι-λιτότητας, με αύξηση μισθών, δημοσίων και κοινωνικών δαπανών, μέσω δηλαδή της ακριβώς αντίθετης πολιτικής από αυτή που εφαρμόζεται σήμερα, να μαθηματικοποιηθεί στα πλαίσια ενός οικονομετρικού μοντέλου για την ελληνική οικονομία.

 

Και αυτή η πρόταση θα εισακουστεί από τους ιθύνοντες; Τρία χρόνια τώρα οι μελέτες και οι προβλέψεις σας παρά το ότι έχουν επαληθευθεί δεν φαίνεται να λαμβάνονται υπόψη στην οικονομική πολιτική…

Όντως, η αλήθεια είναι ότι δεν μας έδωσαν σημασία. Είχαμε προειδοποιήσει για το τι θα επακολουθήσει τρία χρόνια πριν, ακόμη και την ίδια την τρόικα, στις πρώτες συναντήσεις – συζητήσεις αξιολόγησης του οικονομικού προγράμματος που κατήρτισε. Όμως, τώρα νομίζω ότι έχουν αλλάξει οι συνθήκες και οι επιστημονικοί όροι.

Όλο και περισσότερα ινστιτούτα στην Ελλάδα, στην Ευρώπη και στην Αμερική αναδεικνύουν όχι μόνο με θεωρητικές, αλλά και με εμπειρικές (ποσοτικοποιημένες) μελέτες τη δυνατότητα αυτής της εναλλακτικής προοπτικής για την ανάκαμψη με πολιτικές αντι-λιτότητας.

Επιπλέον, διαφαίνεται ότι και σε πολιτικό επίπεδο έχει ξεκινήσει μια ανάλογη συζήτηση.

 

Αναφέρεστε στις δηλώσεις του προέδρου της Κομισιόν, αλλά και άλλων αξιωματούχων περί εξάντλησης των πολιτικών λιτότητας; Και το ΔΝΤ αλλάζει ορολογία…

Ακριβώς. Ειλικρινά τα πρακτικά της τελευταίας εαρινής συνόδου του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Ο ίδιος ο Ολιβιε Μπλανσαρ, επικεφαλής οικονομολόγος του ΔΝΤ, παραδέχεται ότι στα προγράμματα λιτότητας που έχουν καταρτιστεί δεν υπάρχει σαφής γνώση του τελικού στόχου και προορισμού, ούτε ασφαλείς προβλέψεις για το τι θα συμβεί στην πορεία υλοποίησης τους και αναγνωρίζει ότι αν βρεθείς στις λίστες των ανέργων είναι το χειρότερο που μπορεί να σου συμβεί.

Πλέον δηλαδή αποδεικνύεται με τον πιο επίσημο τρόπο ότι οι ακολουθούμενες οικονομικές πολιτικές, και σε επίπεδο τεκμηρίωσης και σε επίπεδο εφαρμογής, χαρακτηρίζονται από υψηλό δείκτη αβεβαιότητας. Άλλος ένα λόγος για τον οποίο έχουν αποτύχει παταγωδώς οδηγώντας σε αυτά τα καταστροφικά αποτελέσματα από αναπτυξιακή, δημοσιονομική και κοινωνική άποψη.

 

Σε πρακτικό επίπεδο όμως θα αποτυπωθούν αυτοί οι προβληματισμοί και οι δεύτερες σκέψεις της Ευρώπης και του ΔΝΤ; Και με το περίφημο λάθος του ΔΝΤ, με τον δημοσιονομικό πολλαπλασιαστή, προκλήθηκε έντονη συζήτηση για την ορθότητα των πολιτικών, αλλά όταν φτάσαμε στο δια ταύτα τα μάζεψαν…

Ναι, ακόμη επιμένουν ότι δεν φταίει το οικονομικό πρόγραμμα, αλλά η εφαρμογή του. Δεν παραδέχονται ότι η σύλληψη στην οποία στηρίζεται η πολιτική αυτή είναι λανθασμένη. Ωστόσο γίνονται βήματα και αναδεικνύονται σιγά σιγά οι εσωτερικές αντιφάσεις που έχουν τα συγκεκριμένα προγράμματα.

Στη Σύνοδο του ΔΝΤ που προανέφερα, τονίστηκε ότι το κυριότερο δίδαγμα από την κρίση του 1929 είναι ότι όταν το εργαλείο των επιτοκίων παύει να κινητοποιεί την οικονομία τότε η οικονομική πολιτική στρέφεται σε άλλο εργαλείο που είναι οι δημόσιες δαπάνες.

Αυτή τη στιγμή ενώ το επίπεδο των επιτοκίων βρίσκεται σε χαμηλό επίπεδο, δεν γίνονται επενδύσεις, όπως θα έπρεπε σύμφωνα με την οικονομική θεωρία.

Επομένως, πρέπει να στραφείς σε άλλο εργαλείο που είναι οι δημόσιες δαπάνες, οι κοινωνικές δαπάνες, τις οποίες όμως η τρόικα αντί να αξιοποιήσει ως εργαλείο για την ανάπτυξη, τις χρησιμοποιεί ως εργαλείο για την ύφεση.

Αυτές είναι οι εσωτερικές αντιφάσεις του οικονομικού προγράμματος και σε τεχνικό επιστημονικό επίπεδο, αλλά και σε επίπεδο εφαρμογής, και αυτός είναι και ο λόγος που βρίσκεται σε αδιέξοδο με την αναπαραγωγή της ύφεσης και της ανεργίας.

 

Αν το οικονομικό πρόγραμμα που εφαρμόζεται στην Ελλάδα συνεχιστεί όπως έχει που οδηγεί;

Υποτίθεται ότι ο στόχος του προγράμματος, όπως τον εξέφρασε η τρόικα στην πρώτη συνάντησή μας είναι η αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου και της δομής της ελληνικής οικονομίας. Όπως μας είχαν πει τότε, η ελληνική είναι μια οικονομία ζήτησης και μάλιστα με δανεισμό και πρέπει να μετατραπεί σε οικονομία της προσφοράς με ενίσχυση δηλαδή της παραγωγής.

 

Σωστό είναι αυτό…

Βεβαίως, σε αυτό συμφωνούμε. Διαφωνούμε όμως κάθετα με την τρόικα στον τρόπο που προτείνουν για να συντελεσθεί η μετατροπή αυτή.

Με την πολιτική που προτείνουν για να γίνει αυτή η μετάβαση, αυτό που έχει συντελεστεί είναι μια καθίζηση κοινωνική (λιτότητα, ανεργία, φτωχοποίηση, κλπ), αλλά και παραγωγική, δηλαδή έχει υποστεί πλήγμα και ο τομέας της προσφοράς (παραγωγή). Επομένως το πρόγραμμα αυτό απαξιώνει και υπονομεύει και τον κεντρικό στρατηγικό στόχο που το ίδιο έθετε: την αναβάθμιση της προσφοράς.

Τα στοιχεία που επιβεβαιώνει και η Κομισιόν καταγράφουν το διάστημα από το 2010 έως το 2012 ραγδαία μείωση 62% των επενδύσεων παγίου κεφαλαίου (δηλαδή, επενδύσεων τεχνολογίας, καταστημάτων, αποθηκών, κτλ). Το ποσοστό αυτό δικαιώνει πλήρως τον ισχυρισμό περί παραγωγικής καθίζησης. Με άλλα λόγια αυτή τη στιγμή οι δύο πόλοι της οικονομίας, η ζήτηση και η προσφορά, έχουν υποστεί σοβαρότατο πλήγμα.

Το ζητούμενο λοιπόν τώρα είναι το πώς θα ανατραπεί αυτή η κατάσταση, ενώ εξαιρετικά κρίσιμο, κατά την άποψή μου, είναι και το που θα βρεθούν οι πόροι που θα χρειαστούν για να ενισχυθεί για παράδειγμα το σκέλος της προσφοράς μέσω πραγματοποίησης επενδύσεων.

 

Ποια είναι η δική τους πρόταση, τι παραγωγικό μοντέλο και δομή οικονομίας επιδιώκουν;

Το πρόγραμμα αυτό μετατρέπει τη δομή της ελληνικής οικονομίας από οικονομία των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων σε οικονομία των δανειστών. Όταν το 83% των πόρων που συγκεντρώνει το ελληνικό κράτος τα δίνει στους δανειστές, γίνεται εύκολα αντιληπτό ότι το εναπομείναν 17% αδυνατεί να καλύψει τις ανάγκες πόσο μάλλον να στηρίξει το όποιο αναπτυξιακό παραγωγικό μοντέλο.

Με το πρόγραμμα αυτό αυτοτροφοδοτείται η ύφεση και η αποσταθεροποίηση της οικονομίας και της κοινωνίας. Το 2013 εμείς εκτιμούμε ότι η ύφεση θα είναι 5,5-6% του ΑΕΠ, εάν συνυπολογίσουμε και 1% του ΑΕΠ ως επίπτωση της κυπριακής κρίσης στην ελληνική οικονομία.

 

Και ποιο είναι το αναπτυξιακό μοντέλο σε μια οικονομία των δανειστών;

Το αναπτυξιακό μοντέλο που εμπεριέχεται στο μνημόνιο και προτείνεται μεσομακροπρόθεσμα είναι αυτό που εμείς αποκαλούμε νεοαποικιοκρατικό μοντέλο. Εγκαθιδρύει δηλαδή μια οικονομία της ιδιωτικοποίησης και της πλήρους απαξίωσης της εργασίας, διαμορφώνοντας τις συνθήκες για μια αγορά φθηνών προϊόντων και φθηνής παραγωγής.

 

Μια Κίνα στην Ευρώπη δηλαδή;

Ναι, μετατρέπουν την Ελλάδα σε χώρα φθηνού εργατικού δυναμικού και φθηνών προϊόντων, που θα κατευθύνονται στη μεσαία και κατώτερη εισοδηματική τάξη της Ευρώπης.

Δηλαδή, νομίζω ότι η Γερμανία, ίσως και άλλες βόρειες χώρες, θεωρούν ότι η δημιουργία μιας ηπείρου που στον πυρήνα της θα έχει ανεπτυγμένες και στην περιφέρειά της ασθενείς χώρες θα εξασφαλίσει τη δυνατότητα παραγωγής συνδυασμού προϊόντων υψηλής και χαμηλής ποιότητας και κατ’ επέκταση την ικανότητα να αντεπεξέλθει στον ανταγωνισμό των ασιατικών χωρών.

Ωστόσο, έχει ενδιαφέρον ότι αυτή την στρατηγική «κινεζοποίησης» δεν φαίνεται να την προορίζουν μόνο για την Ελλάδα και τον ευρωπαϊκό Νότο. Μικρές νησίδες όπου επικρατεί αυτό το καθεστώς φτιάχνουν και στον σκληρό πυρήνα της ευρωζώνης.

Στο τελευταίο συνέδριο της ΓΣΕΕ, σε μια συνάντηση με Ευρωπαίους και άλλους ξένους συνδικαλιστές, στην οποία συζητήσαμε για την κρίση στην Ελλάδα, στη Μεσόγειο και στον κόσμο, μας έλεγαν ότι και σε κάθε χώρα της Βόρειας Ευρώπης δημιουργούνται περιοχές όπου επικρατούν τέτοιες συνθήκες. Για παράδειγμα, στη Γερμανία υπάρχουν σήμερα 8,5 εκατ. Γερμανοί που παίρνουν 400 ευρώ στο πλαίσιο εφαρμογής ειδικών ευέλικτων μορφών εργασίας, ανάλογα φαινόμενα συναντώνται στη Γαλλία, στο Βέλγιο, στην Αυστρία, στην Ολλανδία.

Δηλαδή αυτή η στρατηγική κινεζοποίησης που για τις μεσογειακές χώρες φαίνεται να προωθείται για το σύνολο της οικονομίας τους, έχει εξαπλωθεί σε περιορισμένη βεβαίως έκταση και στις Βόρειες χώρες.

 

Αν όμως τελικά το καθεστώς αυτό κυριαρχήσει στη Νότια Ευρώπη, θα ενισχυθεί, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τους εργαζόμενους και στον ισχυρό Βορρά…

Ακριβώς. Είτε σε επίπεδο εργασιακών σχέσεων, δηλαδή στην πεμπτουσία της απασχόλησης, είτε σε επίπεδο εισοδήματος, η τάση είναι αυτή. Αποκαλυπτική είναι η πρόσφατη βιβλιογραφία για την πολιτική Σρέντερ στη Γερμανία, όπου το πάγωμα, όχι μείωση, των μισθών το διάστημα 2000-2010 είχε ως αποτέλεσμα οι μισθοί και το βιοτικό επίπεδο να έχουν επιστρέψει σε επίπεδα 2003.

 

Ας παρακάμψουμε, για λίγο, τις καταστροφικές κοινωνικές επιπτώσεις. Μπορεί όντως η Ευρώπη να συναγωνιστεί την Κίνα μέσω τέτοιων επιλογών;

Όχι, θεωρώ ότι όλο αυτό θα οδηγήσει σε αδιέξοδο. Κι αυτό γιατί όπως όλα δείχνουν σε γεωπολιτικό επίπεδο, το διεθνές οικονομικό κέντρο του πλανήτη μετατοπίζεται από την Ευρώπη στην Ασία. Επομένως η Ευρώπη θα δέχεται όλο και λιγότερες ξένες επενδύσεις.

Ήδη η εξέλιξη αυτή άρχισε να καταγράφεται στα αντίστοιχα στατιστικά στοιχεία: την τελευταία τετραετία έχει μειωθεί σημαντικά ο αριθμός των επενδύσεων στην ΕΕ. Το 2008 ο μέσος όρος του συνόλου των ξένων επενδύσεων στην Ευρώπη ήταν στο 45%, ενώ τώρα είναι στο 25%.

 

Άρα το κλειδί για την ανταγωνιστικότητα και την ανάπτυξη της Ευρώπης, δεν βρίσκεται στην κινεζοποίηση της εργασίας και της οικονομίας …

Σωστά, πρέπει η Ευρώπη να αναζητήσει άλλους δρόμους. Το πρωταρχικό για την Ευρώπη σήμερα είναι να άρει την αντίφαση μεταξύ Βορρά και Νότου, αποκαθιστώντας την ισορροπία μεταξύ πλεονασματικών και ελλειμματικών κρατών-μελών. Έτσι θα εγκαθιδρυθούν συνθήκες ισόρροπης ανάπτυξης στον εσωτερικό καταμερισμό εργασίας της ΕΕ.

Η επιλογή του μοντέλου της άνισης ανάπτυξης στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, -όπου οι χώρες του Νότου παράγουν μόνο σπίτια, τουρισμό και υπηρεσίες και οι Βόρειες χώρες παράγουν τα πάντα-, και της δανειστικής οικονομίας, κυρίως, στα κράτη-μέλη του Νότου, συνέβαλε στην υπερχρέωση των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων.

Ο ευρωπαϊκός Νότος μετεξελίχθηκε, διαμέσου του δανεισμού, σε οικονομικό σχηματισμό ζήτησης, δεδομένου ότι για παράδειγμα στην Ελλάδα το 74% του ΑΕΠ το 2008 προερχόταν από τη ζήτηση και την καταναλωτική δαπάνη.

Κατ’ αυτόν τον τρόπο, ο Βορράς οργάνωσε τους όρους και τις προϋποθέσεις της άνισης ανάπτυξης Βορρά-Νότου, μεταφέροντας σημαντικούς πόρους από τη νότια στη βόρεια Ευρώπη, είτε διαμέσου της εξόφλησης των δανείων, είτε διαμέσου της κατανάλωσης προϊόντων και υπηρεσιών που ο Νότος εισάγει από τον Βορρά.

Επιπλέον, η επιβολή στις χώρες του Νότου των πολιτικών της «εσωτερικής υποτίμησης» και της ελεγχόμενης χρεοκοπίας από την τρόικα, ως στρατηγική επιλογή της «εγγυημένης» αποπληρωμής των δανείων τους και της μετάβασης των οικονομιών τους σε οικονομίες της προσφοράς, διεύρυναν περαιτέρω το χάσμα μεταξύ Βορρά – Νότου.

Ωστόσο, σήμερα, η γενίκευση, σε διαφορετικό βεβαίως βαθμό, των προβλημάτων (οικονομικών, κοινωνικών, δημοσιονομικών, κλπ) στις οικονομίες του Βορρά και του Νότου, αναδεικνύει την αναγκαιότητα επίλυσης της θεμελιώδους ευρωπαϊκής αντίφασης που συνίσταται στην επιλογή μεταξύ της ιδέας και της στρατηγικής της «ενωμένης Ευρώπης» με την έννοια της ισότητας άνισων χωρών. Το πρόβλημα είναι δομικό και διαχρονικό και η Ευρώπη πρέπει να το λύσει, κατανέμοντας ουσιαστικά την παραγωγική διαδικασία.

Το δεύτερο που πρέπει να κάνει είναι να μπει σε διαδικασία ανάκαμψης, όχι με μύησή της στο μοντέλο κινεζοποίησης με εργασιακούς όρους σαν αυτούς που προωθεί στη νότια Ευρώπη, αλλά με όρους νέας τεχνολογίας, διαχείρισης εργασίας, νέα προϊόντα, έρευνα κ.λπ.,

Εάν η Ευρώπη δεν κινηθεί προς αυτές τις κατευθύνσεις για την άμεση ανάσχεση των τάσεων αποσύνθεσής της, τότε μειονεκτώντας στην τεχνολογική καινοτομία, την παραγωγικότητα και τους διεθνείς γεωπολιτικούς συσχετισμούς, δεν θα αποφύγει μακροπρόθεσμα να μετεξελιχθεί σ’ ένα ελκυστικό τουριστικό προορισμό των πολιτών της Ασίας.

 

Αντίθετα στο αισιόδοξο κλίμα που προσπαθεί να καλλιεργήσει η κυβέρνηση, τονίζετε ότι η όποια ανάκαμψη τα επόμενα χρόνια θα είναι άνεργη…

Μετά το 2015, η ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας θα είναι ασθενής και άνεργη δεδομένου ότι για να δημιουργούνται 50 χιλιάδες θέσεις εργασίας το χρόνο θα απαιτείται ετήσια αύξηση του ΑΕΠ κατά 3,5% - 4%.

Η εξέλιξη αυτή θα στερείται δυναμικής απορρόφησης του αποθέματος της ανεργίας που έχει συσσωρεύσει η παρατεταμένη ύφεση 2009-2015.

Κάτω από αυτές τις συνθήκες μια δυναμικότερη απορρόφηση του αποθέματος ανεργίας απαιτεί ένα επενδυτικό σοκ, δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων στο πλαίσιο ενός σχεδίου ανασυγκρότησης της ελληνικής οικονομίας.

 

Τον πρώτο χρόνο εφαρμογής του μνημονίου η ελληνική αγορά εργασίας μου είχατε πει ότι γύρισε 20 χρόνια πίσω. Τώρα που βρίσκεται;

Πλέον μιλάμε για επιστροφή σε συνθήκες του 19ου αιώνα. Οι παρεμβάσεις για την εξατομίκευση του θεσμικού πλαισίου των εργασιακών σχέσεων και των συμβάσεων εργασίας, σε συνδυασμό με τη νομοθετική μείωση του κατώτατου μισθού και τη διεύρυνση της ευελιξίας της εργασίας, απελευθερώνουν την εργασία και την οδηγούν σε συνθήκες πλήρους εξάρτησης από το κράτος και τους εργοδότες, όπως ακριβώς συνέβαινε κατά τον 19ο αιώνα.

Η βιομηχανική επανάσταση αυτό που προσέφερε σε σχέση με την περίοδο της φεουδαρχίας ήταν η εννοιολόγηση της εργασίας ως βασικής παραγωγικής δύναμης με δικαιώματα και υποχρεώσεις, η συλλογικοποίηση της δράσης των εργαζομένων και η θεσμοθέτηση των συλλογικών συμβάσεων εργασίας. Δημιουργούνται φορείς (συνδικάτα) και θεσμοί διαπραγμάτευσης μεταξύ των κοινωνικών συνομιλητών (συλλογικές συμβάσεις εργασίας) για την ανεξάρτητη από το κράτος διαμόρφωση των αμοιβών, των όρων και των συνθηκών εργασίας, παράλληλα με τη δημιουργία μηχανισμών και την ανάληψη πολιτικών αναδιανομής του εισοδήματος (φορολογικό σύστημα, κράτος πρόνοιας) από το κράτος.

Επειδή η αρχική κατανομή των πόρων ήταν πάντα υπέρ του εργοδότη, μέσω της φορολογίας επιδιώχθηκε να αμβλυνθεί η αρχική ανισοκατανομή του εισοδήματος σε χρήμα μεταξύ εργαζομένων και εργοδοτών, και μέσα από το κοινωνικό κράτος να αμβλυνθεί η αρχική ανισοκατανομή του εισοδήματος σε είδος.

Σήμερα όμως η στρατηγική επιλογή της τρόικας και των ελληνικών κυβερνήσεων συνίσταται στην εννοιολόγηση της εργασίας όχι ως βασικής παραγωγικής δύναμης, αλλά ως επαγγελματικής δραστηριότητας με υποχρεώσεις χωρίς δικαιώματα, στην πλήρη απορρύθμιση και την ουσιαστική κατάργηση των συλλογικών συμβάσεων με αποτέλεσμα την σοβαρή αποδυνάμωση των αναδιανεμητικών θεσμών και λειτουργιών της ελληνικής οικονομίας.

 

Επέλαση, λοιπόν, των ευέλικτων -κυρίως σε δικαιώματα- μορφών απασχόλησης εκτοπίζοντας την πλήρη απασχόληση;

Οι ευέλικτες μορφές απασχόλησης εκτιμάται ότι πλέον διαμορφώνονται σε ποσοστό γύρω στο 35%, δηλαδή 1 στους 3 είναι ευέλικτης απασχόλησης, ενώ 4 στους 10 εκτιμάται ότι εντάσσονται στην αδήλωτη-ανασφάλιστη εργασία ή μερική ανασφάλιστη εργασία, δηλαδή να δουλεύει 25 ημέρες και να ασφαλίζεται για 10.

Ειδικότερα, η μαύρη και ανασφάλιστη εργασία υπολογίζουμε ότι κυμαίνεται στο 35%-40% και σε απόλυτους αριθμούς γύρω στους 550.000 εργαζομένους. Αυτό πέραν των τεράστιων κοινωνικών επιπτώσεων, σημαίνει και ότι το κράτος χάνει ετησίως 3 δισ. ευρώ από φόρους εισοδήματος και τα ασφαλιστικά ταμεία 350 εκατ. από εισφορές.

Σε ότι αφορά την πλήρη απασχόληση, πρέπει να σημειώσουμε ότι υπάρχει πρόβλημα. Δηλαδή, μπορεί κάποιος να φαίνεται ότι εργάζεται σε πλήρη απασχόληση και να ανήκει στην κατηγορία των εργαζομένων που έχουν να πληρωθούν 6 μήνες. Ο αριθμός αυτών των ανθρώπων αυξάνεται ραγδαία.

 

Η ευελιξία αυτή τι συνεπάγεται σε όρους αγοραστικής δύναμης, μείωσης μισθών…

Η μείωση των μισθών έχει φτάσει στο 40%, κυρίως μέσω της επικράτησης των ατομικών συμβάσεων και των ευέλικτων μορφών απασχόλησης, ενώ αν υπολογίσουμε και την αύξηση της φορολογίας ξεπερνά το 50%.

Η αγοραστική δύναμη, βρίσκεται στα επίπεδα των αρχών της δεκαετίας του ’80, ενώ η αγοραστική δύναμη του νέου κατώτατου μισθού των 586 ευρώ έχει επιστρέψει στα τέλη της δεκαετίας του ’70. Εάν δε συνεχιστεί αυτή η κατάσταση, τότε αντιλαμβάνεται κανείς ότι θα πάμε στις αρχές της δεκαετίας του ’70.

Αυτό σημαίνει ότι από το 1970 έως το 2010, 40 χρόνια δηλαδή, οι εργαζόμενοι προσέφεραν στην ελληνική οικονομία χωρίς κανένα όφελος στο σημερινό βιοτικό τους επίπεδο.

Oικονομική κρίση και

κοινωνικό κράτος

ΣΑΒΒΑΣ ΡΟΜΠΟΛΗΣ,

εκδόσεις ΕΠΙΚΕΝΤΡΟ, 2013

Η μετανάστευση από και

προς την Ελλάδα

Απολογισμοί και προοπτικές

ΣΑΒΒΑΣ ΡΟΜΠΟΛΗΣ,

εκδόσεις ΕΠΙΚΕΝΤΡΟ, 2010

Κοινωνική ασφάλιση

Η διαρκής κρίση και προοπτικές

ΣΑΒΒΑΣ ΡΟΜΠΟΛΗΣ,

εκδόσεις ΕΠΙΚΕΝΤΡΟ, 2005

Η κοινωνική πολιτική μετά

την κρίση του κράτους πρόνοιας

ΣΑΒΒΑΣ ΡΟΜΠΟΛΗΣ, ΜΙΧΑΛΗΣ ΧΛΕΤΣΟΣ

εκδόσεις ΕΠΙΚΕΝΤΡΟ, 2005

Αναλογιστική μελέτη ΙΚΑ - ΕΤΑΜ

ΣΑΒΒΑΣ ΡΟΜΠΟΛΗΣ, ΓΙΩΡΓΟΣ ΡΩΜΑΝΙΑΣ,

ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΑΡΓΙΟΣ,

ΙΩΑΝΝΗΣ ΧΑΤΖΗΒΑΣΙΛΟΓΛΟΥ

ΙΝΕ (ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΣΕΕ-ΑΔΕΔΥ), 2007

Εργασία και οικονομία

ΣΑΒΒΑΣ ΡΟΜΠΟΛΗΣ

εκδόσεις ΚΑΜΠΥΛΗ, 2001

Υγεία και οικονομία

ΣΑΒΒΑΣ ΡΟΜΠΟΛΗΣ

εκδόσεις ΚΑΜΠΥΛΗ, 1999

ΒΙΒΛΙΑ

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ

23 ΜΑΡΤΙΟΥ 2014

εφημερίδα Εποχή

Μετά τις ευρωεκλογές θα δούμε

ποια ήταν η συμφωνία

19 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2014

εφημερίδα Αυγή

«Ο κατώτατος μισθός πρέπει να γυρίσει

στα επίπεδα του 2009»

28 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2010

εφημερίδα Le Monde

«Η αφετηρία μιας βαθειάς ύφεσης»

13 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2013

fmvoice.gr

«Η ανεργία θα ξεπερνά το 17%

στην Ελλάδα ακόμη και μετά το 2025»

Επικοινωνία

E-MAIL: savvas.robolis@gmail.com

FIND US:

PHOTOGRAPHY: GEORGE TSAFOS

DESIGNED BY:

Copyright © 2016

ΣΑΒΒΑΣ ΡΟΜΠΟΛΗΣ

graphics